Rolnictwo

Zgłoszenie zdarzenia w stadzie (IRZplus)

Jak zgłaszać zdarzenia w stadzie do systemu ARiMR IRZplus: urodzenia, padnięcia, sprzedaż zwierząt. Termin: 7 dni.

IRZplus to elektroniczny system ARiMR do identyfikacji i rejestracji zwierząt gospodarskich. Każdy posiadacz bydła, owiec, kóz, świń lub koni ma ustawowy obowiązek zgłaszania zdarzeń w stadzie — urodzenia, padnięcia, uboju, kupna i sprzedaży — w terminie do 7 dni. Niedopełnienie obowiązku grozi karą do 5000 zł i utratą dopłat bezpośrednich.

Co to jest IRZplus i kto musi z niego korzystać?

IRZplus (Identyfikacja i Rejestracja Zwierząt plus) to system teleinformatyczny prowadzony przez ARiMR, zastępujący papierowe księgi rejestracji stada. Obowiązek korzystania z niego dotyczy każdego posiadacza zwierząt — właściciela, dzierżawcy lub użytkownika — który utrzymuje choćby jedno zwierzę objęte systemem: bydło, owce, kozy, świnie lub konie.

Informacja
Posiadaczem w rozumieniu ustawy jest każda osoba, która faktycznie sprawuje opiekę nad zwierzęciem — nawet jeśli hodowla ma charakter amatorski, np. kilka owiec na działce rekreacyjnej.

Rejestracja w systemie następuje automatycznie po złożeniu wniosku o wpis do Krajowego Systemu Ewidencji Producentów (KSEP) i uzyskaniu numeru producenta ARiMR. Dopiero po nadaniu numeru rejestracyjnego siedziby stada można składać zgłoszenia zdarzeń.

Jakie zdarzenia trzeba zgłaszać do IRZplus?

Ustawa o IRZ wymienia katalog zdarzeń podlegających zgłoszeniu. Każde z nich musi być odnotowane w systemie w terminie — zazwyczaj 7 dni od dnia zdarzenia. Oto pełna lista zdarzeń wymagających zgłoszenia:

  • Urodzenie — każde nowe zwierzę musi zostać zarejestrowane po oznaczeniu kolczykiem lub tatuażem
  • Padnięcie — śmierć naturalna lub wskutek choroby, wypadku, uboju z konieczności
  • Ubój — zarówno ubój rzeźny, jak i ubój na własny użytek
  • Kupno — nabycie zwierzęcia od innego posiadacza; obowiązek spoczywa na nabywcy
  • Sprzedaż — zbycie zwierzęcia; obowiązek spoczywa na sprzedającym
  • Przemieszczenie — przemieszczenie zwierzęcia między siedzibami stada
  • Wywóz / przywóz — wyjazd lub przyjazd zwierzęcia z/do innego państwa UE lub spoza UE
  • Utrata — kradzież, ucieczka, zniszczenie kolczyka wymagające wymiany
Uwaga
Zarówno kupujący, jak i sprzedający mają odrębny obowiązek zgłoszenia transakcji. Zgłoszenie przez jedną ze stron NIE zwalnia drugiej strony z obowiązku.

Jakie są terminy zgłoszeń zdarzeń w stadzie?

Termin 7 dni od zdarzenia obowiązuje dla większości gatunków. Wyjątkiem są owce i kozy — tu ustawodawca przewidział dłuższe terminy dla młodych zwierząt nieprzeznaczonych do obrotu.

Zdarzenie Gatunek Termin zgłoszenia
Urodzenie Bydło 7 dni od urodzenia (po oznakowaniu)
Urodzenie Owce / Kozy (do obrotu) 9 miesięcy (do wejścia w obrót)
Urodzenie Świnie 7 dni od urodzenia
Padnięcie Wszystkie gatunki 7 dni od dnia padnięcia
Ubój Bydło, świnie, owce, kozy 7 dni od uboju
Kupno / sprzedaż / przemieszczenie Wszystkie gatunki 7 dni od dnia przemieszczenia
Wywóz / przywóz (UE) Bydło, owce, kozy 7 dni od przekroczenia granicy
Ważne
Termin 7 dni biegnie od daty samego zdarzenia, nie od daty wystawienia faktury, zgłoszenia weterynaryjnego ani daty odkrycia padnięcia. Przekroczenie terminu skutkuje naruszeniem obowiązku nawet o 1 dzień.

Jak zgłosić zdarzenie w IRZplus — krok po kroku?

Zgłoszenie przez portal internetowy IRZplus jest najprostszym i najszybszym sposobem. Poniżej pełna procedura zgłoszenia online:

Zaloguj się do portalu IRZplus
wejdź na irz.arimr.gov.pl i zaloguj się przez Profil Zaufany, e-Dowód lub login ARiMR. Jeśli nie masz konta, zarejestruj się w biurze powiatowym ARiMR lub przez profil zaufany.
Wybierz siedzibę stada
jeśli masz więcej niż jedno stado, wskaż właściwe (identyfikowane numerem siedziby stada nadanym przez ARiMR).
Wybierz typ zdarzenia
z menu wybierz odpowiednią kategorię: urodzenie, padnięcie, ubój, kupno, sprzedaż, przemieszczenie itd.
Wprowadź dane zwierzęcia
wpisz numer kolczyka dokładnie tak, jak widnieje na kolczyku (z prefiksem PL). Przy urodzeniu numer kolczyka wpisujesz po uprzednim zamówieniu i założeniu kolczyka.
Uzupełnij dane zdarzenia
datę zdarzenia, ewentualne dane drugiej strony transakcji (numer siedziby stada nabywcy/sprzedającego), kraj docelowy przy wywozie.
Potwierdź i wyślij zgłoszenie
system wyświetli potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia. Zachowaj numer referencyjny zgłoszenia.
Sprawdź status zgłoszenia
po kilku chwilach zgłoszenie powinno być widoczne w historii zdarzeń danego zwierzęcia. W razie błędu system poinformuje o przyczynie odrzucenia.
Porada
Kolczyki dla bydła i owiec możesz zamówić bezpośrednio przez portal IRZplus, bez wizyty w biurze. Zamówienie kolczyków jest płatne — cena zależy od dostawcy zatwierdzonego przez ARiMR (ok. 2–5 zł za kolczyk).

Gdzie zgłosić zdarzenie — alternatywne sposoby?

Oprócz portalu internetowego, posiadacze zwierząt mogą zgłaszać zdarzenia na kilka sposobów:

  • Aplikacja mobilna IRZplus — dostępna na Android i iOS, z pełną funkcjonalnością portalu; wygodna podczas pracy w terenie
  • Osobiście w biurze powiatowym ARiMR — zgłoszenie papierowe lub ustne przed pracownikiem
  • Przez upoważnionego pełnomocnika — można upoważnić inną osobę (np. pracownika, doradcę rolniczego) do składania zgłoszeń w imieniu posiadacza stada

Prawidłowe prowadzenie dokumentacji IRZ jest wymogiem do ubiegania się o dotacje i dopłaty bezpośrednie dla rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Niezgodności w rejestrach IRZ mogą prowadzić do odmowy lub zwrotu otrzymanych płatności.

Jakie kary grożą za brak zgłoszenia do IRZplus?

Naruszenie obowiązku zgłaszania zdarzeń jest sankcjonowane zarówno administracyjnie (przez ARiMR), jak i finansowo (zmniejszenie dopłat). Kary są nakładane po przeprowadzeniu kontroli stada lub przy weryfikacji danych podczas składania wniosków o dopłaty bezpośrednie.

Ważne
Kara administracyjna za naruszenie obowiązku IRZ wynosi do 5000 zł (decyzja administracyjna ARiMR). Sankcje w płatnościach mogą oznaczać zmniejszenie dopłat nawet o kilkadziesiąt procent w zależności od skali naruszeń.

Przy ubieganiu się o zwrot akcyzy za paliwo rolnicze i inne świadczenia rolnicze ARiMR weryfikuje zgodność danych w rejestrach IRZ. Niespójności mogą opóźnić lub uniemożliwić wypłatę.

Szczególnie ważna jest rejestracja IRZ dla młodych rolników ubiegających się o dofinansowanie — warunkiem wsparcia jest prowadzenie stada zgodnie z przepisami, w tym pełna i terminowa rejestracja zdarzeń.

Jakie zwierzęta są objęte systemem IRZplus?

System IRZplus obejmuje następujące gatunki zwierząt gospodarskich:

  • Bydło (krowy, byki, jałówki, cielęta) — dwa kolczyki w obu uszach, obowiązek paszportu bydła
  • Owce — dwa kolczyki lub kolczyk + tatuaż, elektroniczna transponderyzacja wymagana od określonego progu stada
  • Kozy — analogicznie jak owce
  • Świnie — tatuaż (numer siedziby stada) lub kolczyk; zgłoszenia wymagane przy każdym przemieszczeniu stada
  • Konie — paszport konia (dokument identyfikacji koniowatych), rejestracja w UELN

Drób (kurczęta, indyki, kaczki, gęsi) jest objęty odrębnym systemem rejestracji — szczegóły dotyczące dopłat do drobiu w związku z ptasią grypą znajdziesz na dedykowanej stronie ARiMR.

Informacja
Producenci ekologiczni posiadający certyfikat rolnictwa ekologicznego mają dodatkowy obowiązek zgodności rejestru IRZ z wymogami systemu rolnictwa ekologicznego. Informacje o programach wsparcia, w tym dopłatach do wapnowania gleb i Programie Energia dla Wsi, dostępne są na stronie ARiMR.

Najczęściej zadawane pytania

Kto musi zgłaszać zdarzenia do IRZplus?

Każdy posiadacz zwierząt objętych systemem IRZ — bydła, owiec, kóz, świń lub koni — niezależnie od skali hodowli. Obowiązek dotyczy nawet jednego sztuki zwierzęcia utrzymywanego amatorsko na działce lub w zagrodzie. Posiadaczem jest właściciel, dzierżawca lub faktyczny opiekun zwierzęcia.

Jak uzyskać dostęp do portalu IRZplus?

Wymagane jest posiadanie numeru producenta ARiMR (uzyskuje się go przy pierwszej rejestracji stada w biurze powiatowym ARiMR lub przez wpis do KSEP). Do logowania służy Profil Zaufany, e-Dowód lub login i hasło do systemu ARiMR. Portal działa pod adresem irz.arimr.gov.pl.

Co grozi za niezgłoszenie urodzenia lub padnięcia zwierzęcia?

Kara administracyjna do 5000 zł oraz sankcje w płatnościach bezpośrednich (zmniejszenie lub zwrot dopłat). Przy wielokrotnych naruszeniach lub znacznych niezgodnościach sankcje mogą być kumulowane. Brak zgłoszenia uniemożliwia też legalne przemieszczanie i sprzedaż zwierząt.

Czy nabywca i sprzedający muszą osobno zgłaszać transakcję?

Tak, oboje mają odrębny obowiązek zgłoszenia — sprzedający zgłasza zbycie, nabywca zgłasza nabycie zwierzęcia. Termin wynosi 7 dni od przemieszczenia. Zgłoszenie przez jedną stronę nie zwalnia drugiej z obowiązku rejestracji w IRZplus.

Czy można zgłosić zdarzenie po terminie?

Tak, system przyjmuje spóźnione zgłoszenia, ale nie zwalnia to z odpowiedzialności za naruszenie terminu. Spóźnione zgłoszenie jest jednak zdecydowanie lepsze niż brak zgłoszenia — ARiMR uwzględnia okoliczności przy nakładaniu kar. Warto zadbać o zgłoszenie jak najszybciej po upływie terminu.

Czy IRZplus działa dla świń?

Tak, świnie są w pełni objęte systemem IRZ. Znakuje się je tatuażem z numerem siedziby stada lub kolczykiem. Zgłaszać należy urodzenia, przemieszczenia między stadami, padnięcia i ubój — każde zdarzenie w terminie 7 dni. Szczegółowe wymogi dotyczące świń reguluje rozporządzenie o bioasekuracji.

Jak zamówić kolczyki do oznakowania bydła lub owiec?

Kolczyki zamawia się przez portal IRZplus (sekcja „Zamówienie środków identyfikacji"), aplikację mobilną lub w biurze powiatowym ARiMR. Kolczyki produkują dostawcy zatwierdzeni przez ARiMR. Koszt to ok. 2–5 zł za kolczyk w zależności od dostawcy i gatunku. Bez kolczyka zwierzę nie może być legalnie zgłoszone jako urodzone.

Podstawa prawna i źródła

Obowiązek zgłaszania zdarzeń w stadzie wynika z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1172 ze zm.), w szczególności art. 4 ust. 1 (obowiązek zgłoszenia urodzenia), art. 5 (obowiązek rejestracji przemieszczenia) oraz art. 15 (kary). Przepisy UE reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2026 r. (prawo o zdrowiu zwierząt).

Najczęściej zadawane pytania

Kto musi zgłaszać zdarzenia do IRZplus?
Każdy posiadacz bydła, owiec, kóz, świń lub koni — niezależnie od liczby zwierząt. Obowiązek dotyczy właścicieli, dzierżawców i faktycznych opiekunów, nawet przy hodowli amatorskiej.
Ile mam czasu na zgłoszenie urodzenia cielęcia do IRZplus?
7 dni od dnia urodzenia, po uprzednim oznaczeniu cielęcia kolczykami. Termin biegnie od daty narodzin, nie od założenia kolczyków.
Jaka kara grozi za niezgłoszenie zdarzenia w stadzie?
Kara administracyjna do 5000 zł oraz sankcje w dopłatach bezpośrednich — zmniejszenie lub zwrot otrzymanych płatności. Brak zgłoszenia uniemożliwia też legalną sprzedaż i przemieszczanie zwierząt.
Czy można zgłosić zdarzenie przez telefon do ARiMR?
Nie — zgłoszenie musi nastąpić przez portal IRZplus (irz.arimr.gov.pl), aplikację mobilną IRZplus lub osobiście w biurze powiatowym ARiMR. Zgłoszenie telefoniczne nie jest honorowane.
Czy kupujący i sprzedający muszą osobno zgłaszać transakcję?
Tak. Oboje mają odrębny obowiązek — sprzedający zgłasza zbycie, nabywca zgłasza nabycie. Termin dla obu stron wynosi 7 dni od dnia przemieszczenia zwierzęcia.
Jak zamówić numer producenta ARiMR, żeby móc korzystać z IRZplus?
Numer producenta uzyskuje się przy rejestracji pierwszego stada. Wniosek składa się w biurze powiatowym ARiMR lub przez KSEP. Po nadaniu numeru można logować się do portalu IRZplus przez Profil Zaufany lub e-Dowód.