Formularz Zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego rolników KRUS (UD-2) to oficjalny druk KRUS służący do zgłoszenia rolnika lub domownika do obowiązkowego albo dobrowolnego ubezpieczenia społecznego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Obejmuje cztery działy ubezpieczenia: emerytalno-rentowe, wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie. Zgłoszenie należy złożyć w ciągu 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających ubezpieczenie.
Kto może zgłosić się do ubezpieczenia KRUS?
Do ubezpieczenia społecznego rolników może przystąpić kilka kategorii osób. Warunkiem ubezpieczenia obowiązkowego jest posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 hektara przeliczeniowego użytków rolnych — to nie to samo co 1 ha fizyczny, bo hektary przeliczeniowe uwzględniają klasę bonitacyjną gleby. Informację o powierzchni w ha przeliczeniowych znajdziesz w decyzji podatkowej gminy lub ewidencji gruntów.
- Rolnik — osoba pełnoletnia, zamieszkała w Polsce, prowadząca działalność rolniczą osobiście i na własny rachunek jako właściciel, dzierżawca lub użytkownik gruntów
- Małżonek rolnika — jeśli pracuje w gospodarstwie lub dziale specjalnym produkcji rolnej
- Domownik — bliski krewny rolnika w wieku min. 16 lat, stale pracujący w gospodarstwie bez umowy o pracę ani innych tytułów do ubezpieczenia
Ubezpieczenie dobrowolne jest dostępne dla rolników z gospodarstwem do 1 ha przeliczeniowego, którzy spełniają pozostałe warunki. Jeśli jednocześnie prowadzisz działalność gospodarczą, pamiętaj, że możesz pozostać w KRUS tylko wtedy, gdy roczny podatek dochodowy z tej działalności nie przekroczy limitu ustalonego przez KRUS (na 2026 r. ok. 4 713 zł).
Jakie dokumenty są potrzebne do zgłoszenia?
Zgłoszenie do KRUS na formularzu UD-2 wymaga złożenia kompletu dokumentów potwierdzających prawo do ubezpieczenia. Niedostarczenie któregokolwiek z nich skutkuje wezwaniem do uzupełnienia i wstrzymaniem rozpatrzenia wniosku.
- Wypełniony formularz UD-2/2021_02 (dostępny do pobrania na stronie KRUS)
- Dokument tożsamości (do wglądu przy złożeniu osobistym)
- Dokument potwierdzający prawo do gruntu — akt notarialny, odpis z KW, umowa dzierżawy lub decyzja administracyjna
- Dane o powierzchni użytków rolnych — w ha fizycznych i przeliczeniowych (z decyzji podatkowej gminy)
- Oświadczenie o braku innego tytułu do ubezpieczenia społecznego (ZUS, etat, renta, emerytura)
- Dla domownika: formularz UD-24A — oświadczenie o pracy w gospodarstwie
- Dla działów specjalnych (szklarnie, fermy, chów zwierząt): zaświadczenie z urzędu skarbowego o szacunkowym dochodzie lub zeznanie podatkowe
Jeśli starasz się o wpis do Krajowego Systemu Ewidencji Producentów, potrzebujesz osobno numer producenta rolnego — dokumenty do KSEiP i KRUS możesz złożyć równolegle, ale są to odrębne wnioski w różnych instytucjach.
Gdzie złożyć wniosek UD-2?
Właściwa jednostka KRUS zależy od miejsca położenia gruntów rolnych, nie od miejsca zamieszkania. Wniosek możesz złożyć osobiście, pocztą lub elektronicznie.
- Osobiście lub pocztą: właściwe biuro powiatowe lub oddział regionalny KRUS według lokalizacji gruntów
- Online przez ePUAP: „Pismo ogólne do podmiotu publicznego" → wybierz właściwy oddział KRUS → dołącz skany dokumentów. Wymagany Profil Zaufany lub e-dowód
- Portal e-wniosek KRUS (e-wniosek.krus.gov.pl): zgłoszenie bezpośrednio przez system KRUS
Ile kosztuje ubezpieczenie w KRUS?
Samo zgłoszenie jest bezpłatne. Po przyjęciu do ubezpieczenia opłacasz składki kwartalne — są one ustalane przez Prezesa KRUS co kwartał na podstawie wskaźnika emerytury podstawowej. W II kwartale 2026 r. obowiązują następujące stawki:
| Rodzaj ubezpieczenia | Miesięcznie | Kwartalnie |
|---|---|---|
| Wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie | 78 zł | 234 zł |
| Emerytalno-rentowe (do 50 ha przel.) | 178 zł | 534 zł |
| Łącznie (do 50 ha przel.) | 256 zł | 768 zł |
| Emerytalno-rentowe + dz. gospodarcza | 356 zł | 1 068 zł |
Dla gospodarstw powyżej 50 ha przeliczeniowych stosuje się dodatkowe składki emerytalno-rentowe, rosnące progowo. Termin płatności za każdy kwartał upływa ostatniego dnia pierwszego miesiąca kwartału (np. za II kw. — 30 kwietnia). Rolnicy korzystający ze dopłat bezpośrednich powinni pamiętać, że status ubezpieczenia w KRUS jest często weryfikowany przez ARiMR.
Jak wypełnić formularz UD-2 krok po kroku?
Jeśli chcesz jednocześnie zarejestrować się jako producent rolny (wymagane np. do dopłat z ARiMR), złóż osobno wniosek o wpis do KSEiP — KRUS i ARiMR to odrębne instytucje.
Jakie świadczenia daje ubezpieczenie KRUS?
Po zgłoszeniu się na formularzu UD-2 i opłacaniu składek, ubezpieczonemu przysługują świadczenia z poszczególnych działów ubezpieczenia:
- Dział emerytalno-rentowy: emerytura rolnicza (po min. 25 latach ubezpieczenia i osiągnięciu wieku emerytalnego), renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna
- Dział wypadkowy, chorobowy i macierzyński: jednorazowe odszkodowanie za wypadek przy pracy rolniczej lub chorobę zawodową, zasiłek chorobowy (po 90-dniowym okresie wyczekiwania), zasiłek macierzyński, zasiłek pogrzebowy
Jeśli potrzebujesz rehabilitacji leczniczej finansowanej przez KRUS, możesz złożyć osobny wniosek — rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji KRUS jest dostępna dla ubezpieczonych zagrożonych niezdolnością do pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę pozostać w KRUS prowadząc jednocześnie firmę?
Tak, ale tylko jeśli roczne zobowiązanie podatkowe z działalności gospodarczej nie przekroczy limitu ustalonego przez KRUS (na 2026 r. ok. 4 713 zł). Jeśli go przekroczysz, musisz przejść do ZUS lub opłacać wyłącznie ubezpieczenie wypadkowe w KRUS. Jeśli zdecydujesz się pozostać w KRUS, składka emerytalno-rentowa jest podwojona (356 zł/mies. zamiast 178 zł).
Co to jest hektar przeliczeniowy i skąd go wziąć?
Hektar przeliczeniowy uwzględnia klasę bonitacyjną gleby i typ użytku rolnego — np. łąka odpowiada innej liczbie ha przeliczeniowych niż pole orne klasy I. Informację o powierzchni w ha przeliczeniowych znajdziesz w corocznej decyzji podatkowej (podatek rolny) wystawionej przez gminę. Możesz też zapytać w urzędzie gminy lub ewidencji gruntów.
Kiedy muszę złożyć UD-2 — jakie są terminy?
W ciągu 14 dni od dnia, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające ubezpieczenie — np. nabycie gruntów, ukończenie 16 lat przez domownika, zaprzestanie pracy na etacie. Spóźnienie skutkuje tym, że ubezpieczenie zaczyna obowiązywać od daty złożenia wniosku, nie od daty zdarzenia — co ma wpływ na ciągłość ochrony i staż ubezpieczeniowy.
Ile czeka się na decyzję KRUS po złożeniu UD-2?
Standardowy termin to 1 miesiąc od wszczęcia postępowania. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin może wynosić do 2 miesięcy. KRUS może wezwać do uzupełnienia dokumentów — wtedy termin biegnie od momentu ich dostarczenia.
Czym różni się formularz UD-2 od UD-2Z?
UD-2 to zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego (emerytalno-rentowego, wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego). UD-2Z to zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego — składane do Narodowego Funduszu Zdrowia za pośrednictwem KRUS. W praktyce składa się oba formularze jednocześnie, bo ubezpieczenie zdrowotne wynika z ubezpieczenia społecznego. Pamiętaj, żeby wypełnić oba dokumenty.
Czy mogę złożyć UD-2 online bez wizyty w KRUS?
Tak. Wniosek można złożyć przez ePUAP (wymagany Profil Zaufany lub e-dowód): należy wybrać „Pismo ogólne do podmiotu publicznego" i wskazać właściwy oddział KRUS oraz dołączyć skany dokumentów. Dostępny jest też portal e-wniosek.krus.gov.pl. Decyzja zostanie przesłana na adres elektronicznej skrzynki lub pocztą tradycyjną.
Czy zwrot akcyzy za paliwo rolnicze wymaga ubezpieczenia w KRUS?
Nie — zwrot akcyzy za paliwo rolnicze jest uzależniony od posiadania gruntów rolnych i złożenia wniosku do urzędu gminy, a nie od ubezpieczenia w KRUS. Są to odrębne procedury. Warto jednak mieć oba uregulowane, bo ARiMR i KRUS weryfikują status rolnika w ramach różnych programów wsparcia.
Podstawa prawna i źródła
Ubezpieczenie społeczne rolników reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2025 r. poz. 1770, tekst jednolity). Kluczowe artykuły to: art. 7–8 (warunki podlegania ubezpieczeniu), art. 16–17 (zakresy ubezpieczenia), art. 36–41 (składki), art. 40 (14-dniowy termin zgłoszenia). Wzór formularza UD-2/2021_02 ustalony został zarządzeniem Prezesa KRUS.
Aktualna wysokość składek ogłaszana jest kwartalnie na stronie gov.pl/web/krus. Formularz UD-2 do pobrania: gov.pl/web/krus/formularze. Jeśli planujesz skorzystać z dofinansowania Młody Rolnik lub dopłat bezpośrednich, ubezpieczenie KRUS może być warunkiem formalnym — sprawdź aktualne wymogi programów ARiMR.