Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej to pismo pacjenta do przychodni, szpitala lub gabinetu, w którym żąda wydania kopii historii choroby, wyników badań lub innej dokumentacji medycznej. Prawo do dokumentacji jest ustawowym prawem każdego pacjenta — a pierwsza kopia jest całkowicie bezpłatna.
Kto może złożyć wniosek o dokumentację medyczną?
Prawo dostępu do dokumentacji medycznej przysługuje kilku kategoriom osób, przy czym zakres i warunki różnią się w zależności od relacji z pacjentem.
- Pacjent — każda osoba dorosła ma pełne prawo do swojej dokumentacji medycznej. Osoba, która ukończyła 16 lat, ma dostęp do własnych danych — bez zgody rodziców.
- Przedstawiciel ustawowy — rodzic dziecka poniżej 16. roku życia, opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej.
- Pełnomocnik pacjenta — osoba, którą pacjent pisemnie upoważnił do odbioru dokumentacji. Do tego celu służy odrębny dokument — upoważnienie do odbioru dokumentacji medycznej.
- Osoba bliska po śmierci pacjenta — małżonek, krewny do 2. stopnia, przysposobiony, ojciec/matka dziecka lub osoba wspólnie zamieszkująca. Musi wykazać związek z pacjentem.
Gdzie złożyć wniosek o dokumentację medyczną?
Wniosek składa się bezpośrednio do placówki, która prowadziła leczenie. Każdy podmiot leczniczy ma obowiązek posiadać procedurę udostępniania dokumentacji.
- Osobiście — w rejestracji lub sekretariacie medycznym placówki; wymagane okazanie dokumentu tożsamości
- Listownie — list polecony za potwierdzeniem odbioru (zalecane, tworzy ślad korespondencji)
- E-mailem — jeśli placówka dysponuje elektronicznym kanałem przyjmowania wniosków
- Portal pacjenta.gov.pl — dostęp do e-dokumentacji udostępnionej przez lekarzy w systemie P1 (e-recepty, e-skierowania, wyniki elektroniczne); wymaga profilu zaufanego
Jakie dokumenty są wymagane do złożenia wniosku?
Wymagania zależą od statusu wnioskodawcy. Pacjent składający wniosek we własnej sprawie potrzebuje jedynie dokumentu tożsamości.
- Pacjent — dowód osobisty lub paszport; brak dodatkowych załączników
- Pełnomocnik — dokument tożsamości + upoważnienie pacjenta do odbioru dokumentacji medycznej
- Rodzic/opiekun — dokument tożsamości + dokument potwierdzający władzę rodzicielską lub opiekunostwo (akt urodzenia dziecka, postanowienie sądu)
- Osoba bliska po śmierci — dokument tożsamości + dokument potwierdzający pokrewieństwo (akt małżeństwa, akt urodzenia) + ewentualne upoważnienie wystawione przez pacjenta za życia
Ile kosztuje udostępnienie dokumentacji medycznej?
Kluczowa zasada: pierwsza kopia dokumentacji jest bezpłatna. Wprowadził ją art. 28 ust. 2a ustawy o prawach pacjenta (nowelizacja z 2017 r.). Kolejne kopie tego samego zakresu są odpłatne wg stawek maksymalnych, które co roku aktualizuje Minister Zdrowia.
| Forma udostępnienia | Stawka maksymalna (2026) |
|---|---|
| Pierwsza kopia (dowolna forma) | bezpłatnie |
| 1 strona wyciągu lub odpisu | 13,69 zł |
| 1 strona kopii lub wydruku | 0,45 zł |
| Nośnik elektroniczny (CD, USB) | 2,28 zł |
Placówka może pobierać stawki niższe niż maksymalne — warto zapytać o cennik przed złożeniem wniosku. Stawki są wyliczane jako ułamek przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw i waloryzowane co roku (ostatnia aktualizacja: czerwiec 2024).
Jak złożyć wniosek o dokumentację medyczną krok po kroku?
W jakiej formie można otrzymać dokumentację medyczną?
Ustawa w art. 27 określa pięć form udostępnienia dokumentacji. Pacjent sam wskazuje preferowaną formę, a placówka ma obowiązek ją uwzględnić (o ile posiada możliwości techniczne).
- Wgląd w placówce — bezpłatny, odbywa się w obecności pracownika placówki; możesz robić zdjęcia telefonem
- Kopia papierowa / wydruk — najczęstsza forma; pierwsza bezpłatna, każda kolejna strona do 0,45 zł
- Nośnik elektroniczny — CD lub USB z plikami PDF lub DICOM (badania obrazowe); do 2,28 zł za nośnik
- E-mail — dopuszczalne, jeśli placówka ma system do bezpiecznego przesyłania dokumentacji
- Oryginały — udostępniane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach (np. na wniosek sądu lub prokuratury), za potwierdzeniem odbioru
Co zrobić, gdy placówka odmawia udostępnienia dokumentacji?
Odmowa udostępnienia dokumentacji musi być pisemna i zawierać uzasadnienie. Jeśli placówka bezprawnie odmawia lub zwleka ponad rozsądny czas — masz kilka ścieżek odwoławczych.
- Skarga do Rzecznika Praw Pacjenta — bezpłatna, można złożyć online na stronie gov.pl/rpp; RPP interweniuje i może nałożyć karę na placówkę
- Skarga do NFZ — jeśli placówka jest kontraktowa z NFZ; NFZ może wstrzymać finansowanie
- Skarga do Okręgowej Rady Lekarskiej lub Pielęgniarskiej — w przypadku naruszenia etyki zawodowej
- Postępowanie sądowe — na podstawie art. 4 ustawy o prawach pacjenta; możliwe odszkodowanie za naruszenie praw pacjenta
Jeśli chcesz złożyć formalne odwołanie od decyzji placówki, pomocny może być wzór odwołania od decyzji.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pierwsza kopia dokumentacji medycznej jest naprawdę bezpłatna?
Tak, od 2017 roku każdy pacjent ma prawo do jednej bezpłatnej kopii swojej dokumentacji medycznej (art. 28 ust. 2a ustawy o prawach pacjenta). Dotyczy to kopii papierowej, wydruku lub nośnika elektronicznego. Jeśli placówka próbuje pobrać opłatę za pierwszą kopię, powołaj się wprost na ten przepis.
Ile czeka się na dokumentację medyczną?
Ustawa nakazuje udostępnienie dokumentacji „bez zbędnej zwłoki". W praktyce placówki realizują wnioski w ciągu 5–14 dni roboczych. Jeśli placówka przekracza ten czas bez uzasadnienia, możesz złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta lub wezwać placówkę pisemnie do realizacji wniosku w określonym terminie.
Czy muszę podawać powód, dla którego chcę dokumentację?
Nie. Ustawa nie wymaga od pacjenta podania celu ani uzasadnienia wniosku o dokumentację medyczną. Masz do niej prawo jako pacjent — bez żadnych warunków. Wskazanie celu (np. „do orzeczenia o niepełnosprawności", „do dalszego leczenia") może jednak przyspieszyć realizację i ułatwić pracownikom dobór właściwego zakresu dokumentów.
Kto może uzyskać dokumentację medyczną po śmierci pacjenta?
Ustawa definiuje „osobę bliską" jako małżonka, krewnego do 2. stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci, wnuki, dziadkowie), powinowatego do 2. stopnia, osobę przysposobioną, ojca/matkę dziecka lub osobę wspólnie zamieszkującą. Osoba bliska ma prawo do dokumentacji po śmierci pacjenta — chyba że pacjent za życia wyraźnie tego zabronił.
Czy mogę uzyskać dokumentację z zamkniętej przychodni?
Tak, ale wymaga to dodatkowego kroku. Gdy placówka kończy działalność, jej dokumentację przejmuje podmiot wskazany w decyzji o zakończeniu działalności lub odpowiednie archiwum. Informację o miejscu przechowywania udzieli NFZ, urząd marszałkowski (w przypadku szpitali) lub Okręgowa Rada Lekarska.
Czy mogę wnioskować o dokumentację elektronicznie przez internet?
Portal pacjent.gov.pl daje dostęp do e-dokumentacji udostępnionej przez lekarzy w systemie P1 — e-recept, e-skierowań i wyników elektronicznych. Jednak pełna historia choroby z papierowych lub starszych systemów wymaga złożenia wniosku bezpośrednio do placówki. Część placówek akceptuje wnioski mailowe — warto zapytać.
Jak upoważnić kogoś do odebrania dokumentacji w moim imieniu?
Wystarczy sporządzić upoważnienie do odbioru dokumentacji medycznej. Pełnomocnik musi okazać to upoważnienie wraz z własnym dokumentem tożsamości. Upoważnienie może być ogólne (do całej dokumentacji) lub ograniczone do konkretnego zakresu i placówki.
Podstawa prawna i źródła
Prawo do dokumentacji medycznej reguluje w 2026 roku ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.), w szczególności:
- Art. 23 — prawo pacjenta do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia i udzielonych mu świadczeń
- Art. 26–27 — krąg uprawnionych (pacjent, przedstawiciel, osoba upoważniona, osoba bliska po śmierci) i formy udostępnienia
- Art. 28 — opłaty za udostępnienie; ust. 2a — bezpłatna pierwsza kopia
Szczegółowy zakres i wzory dokumentacji określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorców dokumentacji medycznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 666 ze zm.).
Informacje o aktualnych stawkach za kopie dokumentacji medycznej dostępne są na stronie Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta (gov.pl/rpp). Pacjenci z legitymacją osoby z niepełnosprawnością lub kartą parkingową nie mają odrębnych ulg w zakresie opłat za dokumentację medyczną — obowiązują te same zasady co dla wszystkich pacjentów.