Wniosek o ochronę przed przemocą domową to urzędowy formularz składany do sądu rejonowego — na jego podstawie sąd może nakazać sprawcy opuszczenie wspólnego mieszkania i ustanowić zakazy zbliżania się oraz kontaktowania. Postępowanie jest bezpłatne, a postanowienie wykonalne natychmiast po ogłoszeniu.
Kiedy złożyć wniosek o ochronę przed przemocą domową?
Wniosek składasz wtedy, gdy osoba stosująca przemoc domową sprawia, że wspólne zamieszkanie staje się szczególnie uciążliwe lub niebezpieczne. Nie musisz czekać na wyrok karny ani nawet na wszczęcie postępowania karnego — procedura cywilna jest od nich niezależna. Możesz złożyć wniosek, gdy jesteś ofiarą przemocy fizycznej, psychicznej, ekonomicznej lub seksualnej ze strony osoby, z którą dzielisz mieszkanie.
Zanim zdecydujesz się na drogę sądową, warto wiedzieć, że ochronę możesz uzyskać dwutorowo: przez policyjny nakaz natychmiastowy (działa od razu, obowiązuje 14 dni) oraz przez orzeczenie sądowe (obowiązuje bezterminowo lub przez okres wskazany przez sąd).
Dwie ścieżki ochrony — policyjna i sądowa
Prawo przewiduje dwa odrębne tryby ochrony przed sprawcą przemocy domowej. Można z nich korzystać równocześnie — nakaz policyjny nie wyklucza złożenia wniosku do sądu.
| Tryb | Kto wydaje | Czas obowiązywania | Kiedy stosować |
|---|---|---|---|
| Nakaz natychmiastowy (art. 15aa Ustawy o Policji) | Policja / Żandarmeria Wojskowa | 14 dni | Podczas interwencji — zagrożenie życia lub zdrowia |
| Orzeczenie sądowe (art. 11a ustawy o przemocy domowej) | Sąd rejonowy | Określony lub bezterminowy | Wniosek ofiary lub prokuratora — trwała ochrona |
Kto może złożyć wniosek?
Wniosek może złożyć sama ofiara przemocy domowej, jej pełnomocnik (adwokat, radca prawny), a także — w interesie ofiary — prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka lub organ pomocy społecznej. Nie trzeba mieć tytułu prawnego do mieszkania. Sąd orzeka o prawie do przebywania w lokalu, nie o własności — sprawca będący właścicielem nieruchomości również może zostać zobowiązany do jej opuszczenia.
Jakie zakazy można uzyskać od sądu?
Formularz Wniosek o ochronę przed przemocą domową pozwala wnioskować o kilka rodzajów środków ochrony — można je ze sobą łączyć i zaznaczać niezależnie. Sąd w postanowieniu wskazuje dokładną odległość w metrach (jeśli dotyczy) oraz dopuszczalne sposoby kontaktu, jeśli sąd uzna je za uzasadnione.
- Zobowiązanie do opuszczenia mieszkania i bezpośredniego otoczenia — sprawca musi fizycznie opuścić lokal
- Zakaz zbliżania się do mieszkania — np. w promieniu 100 metrów od budynku
- Zakaz zbliżania się do ofiary — minimalna odległość od osoby pokrzywdzonej
- Zakaz kontaktowania się — telefon, SMS, e-mail, media społecznościowe
- Zakaz wstępu do szkoły, placówki oświatowej, miejsca pracy ofiary — ochrona dzieci i miejsca zatrudnienia
Jak złożyć wniosek krok po kroku?
Jakie dokumenty i dowody są potrzebne?
Wniosek nie wymaga formalnego zestawu dokumentów — liczy się treść i wiarygodność. Najsilniejsze dowody to:
- Notatki z interwencji Policji (możesz je pobrać z komisariatu lub złożyć wniosek o ich wydanie)
- Dokumentacja medyczna — zaświadczenia lekarskie, historia leczenia, protokół obdukcji lekarskiej
- Zaświadczenie o uruchomieniu Procedury Niebieskiej Karty
- Nagrania audio/wideo z telefonu (na płycie CD), zrzuty ekranu SMS i wiadomości
- Zeznania świadków — sąsiedzi, rodzina, nauczyciel dziecka (ich dane wystarczy wskazać we wniosku)
- Zdjęcia obrażeń lub zniszczeń mienia
Jeśli sprawa łączy się z rozwodem lub separacją, możesz rozważyć złożenie pozwu o rozwód równolegle. Jeśli w grę wchodzą dzieci, sąd z urzędu powiadamia sąd opiekuńczy — możesz też złożyć odrębny wniosek o ograniczenie kontaktów sprawcy z dziećmi.
Ile czasu trwa postępowanie i co po orzeczeniu?
Sąd rozpatruje sprawę po przeprowadzeniu rozprawy, w terminie do 1 miesiąca od złożenia wniosku. Postanowienie jest wykonalne z chwilą ogłoszenia — sprawca musi opuścić mieszkanie natychmiast, bez czekania na uprawomocnienie. Odpisy postanowienia sąd doręcza z urzędu Policji, Żandarmerii Wojskowej, prokuratorowi oraz zespołom interdyscyplinarnym — nie musisz samodzielnie zawiadamiać Policji.
Po ogłoszeniu postanowienia możesz złożyć zażalenie na postanowienie sądu (jeśli zostało oddalone lub zmienione w sposób niezgodny z Twoim wnioskiem). Sprawca może odwołać się od postanowienia, ale nie wstrzymuje to jego wykonalności.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę mieć tytuł prawny do mieszkania, żeby złożyć wniosek?
Nie. Własność ani najem mieszkania przez sprawcę nie ma znaczenia dla wydania nakazu sądowego. Sąd orzeka wyłącznie o prawie do przebywania w lokalu — nawet jeśli sprawca jest właścicielem nieruchomości, może zostać zobowiązany do jej opuszczenia. Twoje prawo do ochrony nie zależy od tytułu prawnego.
Jak długo obowiązuje nakaz sądowy?
Sąd określa czas trwania nakazu w postanowieniu. Może być on bezterminowy lub ograniczony do wskazanego okresu. W przeciwieństwie do nakazu policyjnego (14 dni), orzeczenie sądowe obowiązuje do czasu jego zmiany lub uchylenia przez sąd. Postanowienie można zmieniać na wniosek stron nawet po jego zaskarżeniu.
Co zrobić, jeśli sprawca wraca do mieszkania wbrew zakazowi?
Zadzwoń na Policję podając numer postanowienia sądu. Policja egzekwuje nakaz przymusowo. Każde naruszenie zakazu należy zgłaszać na Policję — naruszeń można dochodzić w postępowaniu karnym. Warto też poinformować prokuratora, który został powiadomiony o postanowieniu z urzędu.
Czy muszę mieć adwokata, żeby złożyć wniosek?
Nie. Wniosek można złożyć samodzielnie, korzystając z urzędowego formularza dostępnego bezpłatnie w sądzie i na gov.pl. Jeśli sprawa jest skomplikowana lub potrzebujesz wsparcia, możesz złożyć wniosek o adwokata z urzędu — jest to bezpłatne dla osób bez środków.
Czy można złożyć wniosek, jeśli przemoc jest tylko psychiczna (bez przemocy fizycznej)?
Tak. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej obejmuje wszystkie formy przemocy: fizyczną, psychiczną, ekonomiczną i seksualną. Przemoc psychiczna — groźby, poniżanie, izolacja, kontrola finansowa — jest wystarczającą podstawą do złożenia wniosku. W uzasadnieniu opisz konkretne zachowania sprawcy.
Co to jest Niebieska Karta i czy jest wymagana do złożenia wniosku?
Niebieska Karta to procedura dokumentowania przemocy domowej prowadzona przez Policję, pomoc społeczną lub oświatę. Nie jest wymagana do złożenia wniosku do sądu, ale zaświadczenie o jej uruchomieniu jest silnym dowodem w sprawie. Więcej o procedurze znajdziesz na stronie Niebieska Karta — przemoc domowa.
Ile czasu ma sąd na rozpatrzenie wniosku?
Zgodnie z art. 5605 Kodeksu postępowania cywilnego sąd rozpatruje sprawę w terminie 1 miesiąca od złożenia wniosku. Postanowienie jest wykonalne z chwilą ogłoszenia — sprawca musi opuścić mieszkanie bez czekania na uprawomocnienie. W praktyce sądy często wyznaczają termin szybciej.
Podstawa prawna i źródła (2026)
Procedura opiera się na trzech aktach prawnych:
- Art. 11a–11ab ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. 2023 poz. 289 t.j.) — prawo materialne: kiedy można żądać nakazu
- Art. 560¹–560¹² KPC (Dz.U. 2026 poz. 468 t.j.) — Dział Ia: procedura cywilna: jak sąd rozpatruje sprawę, terminy, treść orzeczenia
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3 sierpnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1576) — wzór urzędowego formularza
- Art. 15aa–15ae Ustawy o Policji (Dz.U. 2025 poz. 636 t.j.) — tryb natychmiastowy (nakaz policyjny 14-dniowy)
Jeśli po uzyskaniu ochrony przed przemocą rozważasz eksmisję sprawcy z mieszkania na stałe, może to wymagać odrębnego postępowania. W sprawach z dziećmi warto rozważyć złożenie wniosku o zabezpieczenie alimentów lub ograniczenie kontaktów sprawcy z dzieckiem. W przypadku oddalenia wniosku możesz złożyć apelację lub zażalenie na postanowienie sądu. Pomocna może być też pełnomocnictwo procesowe dla wybranego adwokata.