Umowa darowizny to dokument, na podstawie którego darczyńca przekazuje bezpłatnie pieniądze lub ruchomości na rzecz obdarowanego. Forma pisemna jest zalecana — chroni obie strony i umożliwia skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Pobierz gotowy wzór Umowa darowizny (pieniądze, ruchomości) i uzupełnij go swoimi danymi.
Czym jest umowa darowizny i kiedy jej potrzebujesz?
Umowa darowizny (art. 888 Kodeksu cywilnego) to umowa, na mocy której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Obdarowany nic nie płaci i nic nie zwraca — to zasadnicza różnica w stosunku do umowy pożyczki, która jest zawsze zwrotna.
Kiedy powinieneś spisać umowę darowizny:
- Przekazujesz pieniądze dzieciom, wnukom lub innym bliskim i chcesz skorzystać ze zwolnienia podatkowego
- Chcesz darować ruchomości (sprzęt elektroniczny, meble, dzieła sztuki, kolekcje)
- Obdarowany potrzebuje dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do otrzymanego majątku (bank, urząd)
- Zależy Ci na ochronie przed ewentualnymi sporami lub roszczeniami w przyszłości
Kto może być darczyńcą i obdarowanym?
Darczyńcą i obdarowanym może być każda pełnoletnia osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Osoby niepełnoletnie lub ubezwłasnowolnione działają przez przedstawicieli ustawowych (rodziców, opiekunów). Stronami mogą być zarówno osoby spokrewnione, jak i zupełnie obce — ma to jednak kluczowe znaczenie dla wysokości podatku od darowizny.
Jakie dane są potrzebne do wypełnienia umowy darowizny?
Do poprawnego sporządzenia umowy potrzebujesz danych obu stron oraz dokładnego opisu przedmiotu darowizny. Im precyzyjniejszy opis, tym mniejsze ryzyko sporu z urzędem skarbowym przy rozliczaniu podatku.
| Dane | Darczyńca | Obdarowany |
|---|---|---|
| Imię i nazwisko | Pełne, z dokumentu tożsamości | Pełne, z dokumentu tożsamości |
| Adres zamieszkania | Ulica, nr, kod, miasto | Ulica, nr, kod, miasto |
| PESEL | 11-cyfrowy | 11-cyfrowy |
| Nr dowodu osobistego | Seria i numer | Seria i numer |
| Przedmiot darowizny | Kwota (cyframi i słownie) lub opis ruchomości z wartością | |
Jak opisać przedmiot darowizny?
Opis przedmiotu to jeden z najważniejszych elementów umowy. Przy darowiźnie pieniędzy podaj kwotę cyframi i słownie, np. „10 000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych)". Przy ruchomościach wpisz nazwę, markę, model i — jeśli dostępny — numer seryjny, a także szacunkową wartość rynkową.
Ile wynosi podatek od darowizny w 2026 r.?
Wysokość podatku zależy od stopnia pokrewieństwa między stronami. W 2026 roku obowiązują trzy grupy podatkowe oraz odrębna kategoria (grupa 0) dla najbliższej rodziny, która jest całkowicie zwolniona od podatku — pod warunkiem terminowego zgłoszenia.
| Grupa | Kto należy | Kwota wolna | Stawka powyżej |
|---|---|---|---|
| Grupa 0 | Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha | Zwolnienie pełne (bez limitu) przy SD-Z2 w 6 miesięcy | 3% przy braku zgłoszenia (powyżej 36 120 zł) |
| Grupa I | Zięć, synowa, teściowie, rodzeństwo małżonka | 36 120 zł | 3–7% |
| Grupa II | Dalsi krewni, powinowaci II stopnia | 27 090 zł | 7–12% |
| Grupa III | Osoby niespokrewnione | 5 733 zł | 12–20% |
Jak krok po kroku sporządzić i rozliczyć darowiznę?
Możesz go też złożyć elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy na stronie podatki.gov.pl, korzystając z profilu zaufanego lub e-dowodu.
Czy darczyńca płaci jakiś podatek?
Nie — darczyńca nie ponosi żadnych zobowiązań podatkowych z tytułu dokonania darowizny. Podatek od darowizny płaci wyłącznie obdarowany (jeśli w ogóle wystąpi obowiązek podatkowy po przekroczeniu kwoty wolnej lub pominięciu terminu SD-Z2). Darowizna nie podlega też podatkowi PCC — jest z niego wyłączona na mocy art. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, więc nie wypełniasz deklaracji PCC-3.
Czy można odwołać darowiznę?
Tak — art. 898 Kodeksu cywilnego pozwala odwołać darowiznę już wykonaną, jeśli obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy (np. popełnił przestępstwo na szkodę darczyńcy, znęcał się nad nim lub zerwał kontakt mimo potrzeby). Odwołanie musi nastąpić na piśmie i w terminie roku od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o rażącej niewdzięczności. Odwołanie nie jest możliwe z błahych powodów — prawo chroni stabilność obrotu prawnego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy umowa darowizny pieniędzy musi być notarialna?
Nie — dla pieniędzy i ruchomości wystarczy zwykła forma pisemna. Akt notarialny jest wymagany wyłącznie przy darowiźnie nieruchomości (np. działki, mieszkania). Pisemna umowa jest jednak zalecana nawet gdy nie jest obowiązkowa — stanowi dowód dla urzędu skarbowego i banku.
Jak długo mam na złożenie SD-Z2 po darowiźnie od rodziców?
Masz 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy darowizny (lub daty przelewu przy darowiźnie pieniędzy). Formularz składasz w urzędzie skarbowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania lub elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy. Po tym terminie tracisz prawo do zwolnienia z podatku.
Czy darowizna od dziadków jest zwolniona z podatku?
Tak — dziadkowie należą do grupy 0 (tzw. zerowej). Darowizna od nich jest całkowicie zwolniona z podatku pod warunkiem złożenia formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Przy darowiźnie pieniędzy konieczny jest też przelew bankowy — gotówka nie uprawnia do pełnego zwolnienia.
Co wpisać jako wartość darowizny przy ruchomościach?
Podaj wartość rynkową na dzień zawarcia umowy — czyli cenę, za jaką podobne używane przedmioty można kupić na rynku (np. OLX, Allegro). Urząd skarbowy może zakwestionować zbyt niską wycenę i sam określić wartość. Przy znacznym majątku warto rozważyć wycenę przez rzeczoznawcę.
Czy mogę darować pieniądze kilka razy w roku i korzystać ze zwolnienia?
Tak, ale kwoty wolne liczone są łącznie z darowizn otrzymanych od tej samej osoby w okresie 5 lat. Przy grupie 0 limit kwotowy nie istnieje — zwolnienie jest pełne przy każdej darowiźnie, pod warunkiem terminowego SD-Z2. Przy grupach I–III przekroczenie skumulowanej kwoty wolnej w 5 latach rodzi obowiązek podatkowy.
Czym różni się darowizna od pożyczki?
Darowizna jest bezpłatna i bezzwrotna — obdarowany nie oddaje pieniędzy ani nie płaci odsetek. Pożyczka jest zwrotna: pożyczkobiorca musi zwrócić kwotę (zazwyczaj z odsetkami). Pożyczka podlega też podatkowi PCC w wysokości 0,5% wartości — darowizna nie.
Czy darczyńca może zastrzec warunki darowizny?
Tak — można dokonać darowizny z poleceniem (art. 893 KC), nakładając na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania (np. opieki nad darczyńcą). Polecenie nie jest warunkiem — nie uchyla umowy, ale można go egzekwować. Nie można natomiast uzależniać nabycia darowizny od śmierci darczyńcy — to obszar testamentu.
Podstawa prawna i źródła
Umowa darowizny pieniędzy i ruchomości regulowana jest przez art. 888–902 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1360 ze zm.). Zwolnienia i obowiązki podatkowe określa ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 596 ze zm.), w szczególności art. 4a dotyczący zwolnienia dla grupy 0 oraz art. 9 dotyczący kwot wolnych. Darowizna jest wyłączona z podatku PCC na mocy art. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.).