Skierowanie na badania lekarskie pracownika jest dokumentem wystawianym przez pracodawcę, który kieruje pracownika do lekarza medycyny pracy na obowiązkowe badania profilaktyczne. Bez aktualnego orzeczenia lekarskiego pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy — stanowi o tym art. 229 Kodeksu pracy. Formularz pobierzesz tutaj bezpłatnie w formacie PDF i DOCX.
Kto musi wystawić skierowanie na badania lekarskie?
Obowiązek wystawienia skierowania spoczywa wyłącznie na pracodawcy. To on kieruje pracownika do jednostki medycyny pracy, z którą ma zawartą umowę. Pracownik nie może zgłosić się na badanie profilaktyczne samodzielnie — musi mieć dokument od firmy.
Badania profilaktyczne dotyczą wszystkich pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, niezależnie od wymiaru etatu czy rodzaju umowy. Dotyczy to zarówno pełnego etatu, jak i pracy w niepełnym wymiarze czasu.
Kiedy wystawia się skierowanie na badania?
Kodeks pracy rozróżnia trzy rodzaje badań profilaktycznych, a każdy wymaga odrębnego skierowania:
| Rodzaj badania | Kiedy wymagane | Termin |
|---|---|---|
| Wstępne | Przed przyjęciem do pracy lub przeniesieniem na nowe stanowisko z innymi warunkami | Przed dopuszczeniem do pracy |
| Okresowe | Gdy kończy się ważność poprzedniego orzeczenia lekarskiego | Przed upływem ważności |
| Kontrolne | Po nieobecności chorobowej trwającej powyżej 30 dni | Przed powrotem do pracy |
Co zawiera skierowanie na badania lekarskie pracownika?
Zakres informacji wymaganych w skierowaniu określa rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 2067). Skierowanie musi zawierać dane pracodawcy, dane pracownika, rodzaj badania oraz — co kluczowe — szczegółowy opis warunków pracy.
- Pełna nazwa i adres pracodawcy (NIP lub REGON)
- Imię, nazwisko, PESEL i adres zamieszkania pracownika
- Stanowisko pracy (takie jak w umowie o pracę)
- Rodzaj badania: wstępne / okresowe / kontrolne
- Opis czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych na stanowisku
- Data wystawienia i podpis pracodawcy lub osoby upoważnionej
Jak prawidłowo opisać warunki pracy w skierowaniu?
Opis warunków pracy to najważniejsza i najtrudniejsza część skierowania. Pracodawca musi wymienić wszystkie czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne, które faktycznie występują na danym stanowisku. Kategorie czynników obejmują: fizyczne (hałas, wibracje, mikroklimat, praca na wysokości, praca przy monitorach przez min. 4 h dziennie), chemiczne (konkretne substancje wg NDS/NDN), biologiczne (kontakt z krwią, patogenami) oraz ergonomiczne (wymuszona pozycja, dźwiganie).
Jeśli na stanowisku nie ma żadnych czynników szkodliwych ani uciążliwych, należy to wyraźnie wpisać: „brak czynników szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia". Taki zapis jest wymagany — pole nie może pozostać puste.
Zmiany warunków zatrudnienia, w tym przeniesienie na inne stanowisko, wymagają nowego skierowania. Jeśli sporządziłeś aneks do umowy o pracę zmieniający stanowisko, sprawdź, czy nowe warunki pracy uzasadniają nowe badania wstępne.
Jak wypełnić skierowanie krok po kroku?
Ile kosztują badania profilaktyczne?
Koszty badań profilaktycznych w 2026 r. ponosi wyłącznie pracodawca — wynika to wprost z art. 229 § 6 Kodeksu pracy. Pracownik nie może być obciążony żadnymi opłatami za badania zlecone przez firmę w ramach medycyny pracy.
Ceny różnią się w zależności od placówki, regionu i zakresu badań niezbędnych dla danego stanowiska. Podstawowe badanie bez dodatkowych specjalistów (np. dla pracownika biurowego) kosztuje zazwyczaj od 50 do 150 zł. Przy stanowiskach z czynnikami szkodliwymi zakres badań jest szerszy, a cena wyższa.
Gdzie oddać skierowanie — lekarz medycyny pracy
badania profilaktyczne mogą być przeprowadzone wyłącznie przez lekarza medycyny pracy posiadającego odpowiednie uprawnienia, w jednostce, z którą pracodawca zawarł umowę na podstawie art. 12 ustawy o służbie medycyny pracy.
Pracownik nie może samodzielnie wybrać przychodni — musi trafić do konkretnej jednostki wskazanej przez pracodawcę. Pracodawca, który nie ma jeszcze podpisanej umowy z jednostką MP, musi ją zawrzeć przed zatrudnieniem pierwszego pracownika.
Wykazy uprawnionych podmiotów medycyny pracy prowadzą właściwi miejscowo Wojewódzcy Inspektorzy Sanitarni.
Skierowanie na badania a inne dokumenty pracownicze
Skierowanie na badania lekarskie jest jednym z wielu dokumentów związanych z nawiązaniem i przebiegiem stosunku pracy. Przy zatrudnieniu nowego pracownika razem ze skierowaniem na badania wstępne pracodawca powinien przygotować komplet dokumentów: podpisać umowę o pracę i przekazać pracownikowi informację o warunkach zatrudnienia (art. 29¹ KP).
Przy zmianie stanowiska lub warunków pracy konieczny jest aneks do umowy o pracę oraz nowe skierowanie na badania wstępne (jeśli zmieniają się warunki szkodliwe). Natomiast świadectwo pracy — wydawane przy rozwiązaniu stosunku pracy — zawiera informacje o przeprowadzonych badaniach i aktualnym orzeczeniu.
Jeśli pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy, firma ma obowiązek sporządzić protokół powypadkowy. Skierowanie na badania kontrolne po powrocie z dłuższego zwolnienia chorobowego (powyżej 30 dni) wpisuje się w ten sam obieg dokumentów kadrowych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy badania wstępne są obowiązkowe dla każdego pracownika?
Tak, bez wyjątku. Art. 229 § 1 Kodeksu pracy bezwzględnie zakazuje dopuszczania do pracy osoby bez aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań. Dotyczy to każdego pracownika — zarówno nowo zatrudnionego, jak i przenoszonego na inne stanowisko z innymi warunkami pracy.
Kto ponosi koszty badań profilaktycznych?
Wyłącznie pracodawca — zgodnie z art. 229 § 6 KP. Pracownik nie może być obciążony żadnymi kosztami badań wynikających z obowiązku ustawowego. Jeśli pracodawca wymaga badań wykraczających poza te z rozporządzenia, również i te musi opłacić samodzielnie.
Jak długo ważne jest orzeczenie lekarskie z medycyny pracy?
Lekarz medycyny pracy ustala czas ważności orzeczenia indywidualnie dla każdego pracownika — zależy od stanowiska, warunków pracy i stanu zdrowia. Zazwyczaj jest to od 1 do 4 lat. Dla pracowników biurowych bez czynników szkodliwych może wynosić nawet 4 lata; dla pracowników narażonych na substancje rakotwórcze lub szkodliwe — znacznie krócej.
Czy pracownik kontrolny musi mieć skierowanie po chorobie?
Tak. Po nieobecności chorobowej trwającej ponad 30 dni pracodawca musi wystawić skierowanie na badania kontrolne (art. 229 § 2 KP). Pracownik nie może wrócić do pracy bez aktualnego orzeczenia. To częsty błąd — pracodawcy zapominają o obowiązku badań kontrolnych i dopuszczają pracownika od razu po zwolnieniu.
Co zrobić, jeśli lekarz uzna pracownika za niezdolnego do pracy?
Jeśli orzeczenie stwierdza niezdolność do pracy na danym stanowisku, pracodawca nie może go tam zatrudnić ani utrzymać. Powinien zaproponować inne stanowisko odpowiadające możliwościom zdrowotnym pracownika. Jeśli to niemożliwe — może rozwiązać umowę, jednak musi przestrzegać procedur określonych w Kodeksie pracy.
Czy skierowanie może wystawić wyłącznie pracodawca, czy też inny podmiot?
Skierowanie wystawia pracodawca lub osoba przez niego upoważniona (np. pracownik działu kadr, HR). Pracownik nie może wystawić sobie skierowania. W przypadku agencji pracy tymczasowej skierowanie wystawia agencja jako pracodawca, a nie firma użytkownik.
Ile egzemplarzy skierowania należy wystawić?
Dwa egzemplarze. Jeden pracownik zanosi do lekarza medycyny pracy przy badaniu — lekarz zatrzymuje go i na tej podstawie planuje zakres badań. Drugi egzemplarz zostaje u pracodawcy (w aktach pracowniczych lub dokumentacji BHP).
Podstawa prawna i źródła w 2026 r.
Obowiązek badań profilaktycznych pracowników wynika z art. 229 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.). Szczegółowe zasady — w tym wymagana zawartość skierowania i zakres badań — określa rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników (Dz.U. z 2016 r. poz. 2067 ze zm.). Organizację służby medycyny pracy reguluje ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 2723 ze zm.).
Szczegółowe informacje o wymaganiach dotyczących szkoleń i bezpieczeństwa pracy znajdziesz w materiałach o szkoleniach BHP. Przy rozwiązaniu stosunku pracy pamiętaj o obowiązku wydania świadectwa pracy w ustawowym terminie 7 dni. W razie wypadku przy pracy wymagany jest protokół powypadkowy.