Oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością (PB-5) to obowiązkowy załącznik do wniosków budowlanych — każdy inwestor musi potwierdzić, że ma prawo dysponować działką, na której planuje budowę. Formularz ma urzędowy wzór określony rozporządzeniem z 2021 r. i jest wymagany zawsze, niezależnie od rodzaju inwestycji.
Co to jest oświadczenie PB-5 i kiedy jest wymagane?
PB-5 to jednostronicowe oświadczenie inwestora składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 Kodeksu karnego). Inwestor deklaruje w nim, że posiada konkretny tytuł prawny do działki — własność, użytkowanie wieczyste, dzierżawę z uprawnieniem do robót, ograniczone prawo rzeczowe lub zgodę współwłaścicieli. Bez tego dokumentu organ nie może wydać pozwolenia ani przyjąć zgłoszenia.
Formularz obowiązuje od 1 lipca 2021 r. na podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 czerwca 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1170). Wcześniejsze wzory oświadczeń nie są akceptowane. Przy kilku inwestorach — każdy składa odrębne PB-5.
Kto może złożyć PB-5 i jakie tytuły prawne są akceptowane?
Oświadczenie składa inwestor — osoba fizyczna lub prawna, która zamierza realizować inwestycję budowlaną. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego wynika z różnych tytułów prawnych, nie tylko z własności:
| Tytuł prawny | Wymagane potwierdzenie | Uwagi |
|---|---|---|
| Własność | Numer księgi wieczystej lub akt notarialny | Najczęstszy przypadek |
| Użytkowanie wieczyste | Wpis w KW | Grunty Skarbu Państwa lub JST |
| Zarząd | Decyzja właściwego organu | Jednostki budżetowe i samorządowe |
| Ograniczone prawo rzeczowe | Np. służebność wpisana w KW | Np. służebność przesyłu |
| Stosunek zobowiązaniowy | Umowa dzierżawy/najmu z zapisem o prawie do robót | Sam fakt dzierżawy nie wystarcza |
| Zgoda współwłaścicieli | Oświadczenie własne (bez pisemnych zgód) | Współwłaściciel wskazuje fakt posiadania zgody |
Jak wypełnić formularz PB-5 krok po kroku?
Formularz PB-5 jest jednostronicowy i składa się z 5 sekcji. Poniżej opis każdej z nich:
Gdzie złożyć i jakie dokumenty dołączyć?
PB-5 składasz zawsze jako załącznik do głównego wniosku — nigdy samodzielnie. W zależności od rodzaju inwestycji:
- Do wniosku o pozwolenie na budowę (PB-1) — do Wydziału Architektury i Budownictwa właściwego Starostwa Powiatowego
- Do zgłoszenia budowy lub robót budowlanych (PB-2) — do tego samego organu
- Do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę (PB-3) — j.w.
- Do wniosku o legalizację — wniosek o legalizację samowoli budowlanej
Jakie dokumenty potwierdzają tytuł prawny do nieruchomości?
W samym PB-5 nie musisz dołączać dokumentów tytułu prawnego — składasz tylko oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Urząd może jednak weryfikować tytuł prawny w ramach postępowania. Warto mieć przygotowane:
- Numer księgi wieczystej (sprawdzisz na ekw.ms.gov.pl — Elektroniczne Księgi Wieczyste)
- Akt notarialny nabycia nieruchomości
- Wypis z ewidencji gruntów i budynków (zamówisz przez wniosek o wypis i wyrys)
- Umowę dzierżawy (jeśli tytuł to stosunek zobowiązaniowy) — z zapisem o prawie do robót budowlanych
Najczęstsze błędy przy składaniu PB-5 w 2026 r.
Organ administracji może wezwać do uzupełnienia braków formalnych gdy PB-5 jest wypełniony nieprawidłowo. Najczęstsze przyczyny:
- Stary wzór formularza — formularz sprzed 1 lipca 2021 r. nie jest akceptowany; zawsze pobieraj aktualny wzór z gov.pl lub GUNB
- Błędny numer działki — wpisanie adresu zamiast identyfikatora ewidencyjnego (obręb + numer)
- Jedno PB-5 dla kilku inwestorów — przy współinwestorach każdy składa oddzielny formularz
- Brak podpisu lub daty — formularz bez podpisu jest nieskuteczny prawnie
- Nieprawidłowy tytuł prawny — zaznaczenie dzierżawy bez zapisu w umowie o uprawnieniu do robót budowlanych
Podstawa prawna i przepisy w 2026 r.
Obowiązek złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością wynika z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.). Wzór formularza PB-5 określa Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie wzoru oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (Dz.U. 2021 poz. 1170), obowiązujące od 1 lipca 2021 r.
Formularz PB-5 do pobrania: oficjalna strona GUNB lub bezpośrednio w systemie e-Budownictwo. Formularze PB-1 i PB-2, do których PB-5 jest załącznikiem, dostępne są na tej samej stronie GUNB — odpowiednio wniosek o pozwolenie na budowę i zgłoszenie budowy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy PB-5 składa się samodzielnie czy tylko z innym wnioskiem?
PB-5 jest zawsze załącznikiem do głównego wniosku lub zgłoszenia — nie składa się go samodzielnie. Wymagany jest m.in. przy wniosku o pozwolenie na budowę (PB-1), zgłoszeniu budowy (PB-2), wniosku o pozwolenie na rozbiórkę (PB-3) i wielu innych dokumentach budowlanych.
Czy współwłaściciel musi dołączać pisemne zgody pozostałych właścicieli?
Nie. Wystarczy, że w sekcji 3 formularza PB-5 zaznaczysz, że posiadasz zgodę pozostałych współwłaścicieli. Nie musisz dołączać ich pisemnych zgód — Twoje oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, co stanowi wystarczające zabezpieczenie dla organu.
Czy dzierżawca może złożyć PB-5?
Tak, ale tylko gdy umowa dzierżawy zawiera wyraźny zapis o uprawnieniu do prowadzenia robót budowlanych. Sama umowa dzierżawy bez takiego postanowienia nie daje prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego.
Czy można złożyć PB-5 przez internet?
Tak — przez serwis e-Budownictwo GUNB (e-budownictwo.gunb.gov.pl). System generuje PB-5 automatycznie jako część składanego wniosku i umożliwia podpisanie go profilem zaufanym (bezpłatnym), podpisem kwalifikowanym lub podpisem osobistym z e-dowodu. To najwygodniejsza forma złożenia dokumentu.
Ile kosztuje złożenie PB-5?
Samo oświadczenie PB-5 jest bezpłatne. Opłata skarbowa może dotyczyć głównego wniosku, do którego PB-5 jest załącznikiem — np. pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego jest zwolnione z opłaty, natomiast pozwolenie dla obiektów handlowych wiąże się z opłatą skalkulowaną od powierzchni użytkowej (do 2143 zł).
Czy stary wzór PB-5 z przed 2021 r. jest akceptowany?
Nie. Od 1 lipca 2021 r. obowiązuje wyłącznie wzór z Rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1170). Starsze wersje formularza są odrzucane jako niezgodne z aktualnym wzorem urzędowym. Zawsze pobieraj aktualny formularz z oficjalnej strony GUNB lub gov.pl.
Co wpisać jako identyfikator ewidencyjny działki jeśli go nie znam?
Identyfikator ewidencyjny (obręb + numer działki) znajdziesz bezpłatnie na portalu geoportal.gov.pl — wyszukaj działkę po adresie lub numerze KW. Możesz też zamówić wypis z ewidencji gruntów w Starostwie. Sam adres (ulica i numer) nie zastąpi identyfikatora ewidencyjnego.